ازدواج به معنای پیوند زناشویی بین یک زن و مرد است. در کشور ما به لحاظ قانونی این پیوند زناشویی در قالب عقد نکاح صورت می گیرد. عقد نکاح بر طبق قوانین و برگرفته از فقه اسلامی بر دو نوع است. عقد نکاح دائم و عقد نکاح موقت. همه چیز در مورد ازدواج موقت در این مقاله آمده است.
هر یک از این عقود دارای شرایط و اثرات خاص خود می باشد که به منظور جلوگیری از تضییع حقوق زوجین اطلاع از آن ضرروی است. با توجه به رواج ازدواج دائم اطلاع رسانی در خصوص آن زیاد است. اما در خصوص ازدواج منقطع اطلاع رسانی کمتر صورت گرفته است. با توجه اهمیت و حساسیتی که ازدواج موقت دارد و با توجه به اینکه قانون از زوجه موقت حمایت کمتری می نماید قبل از ازدواج مشورت با وکیل خانواده در این خصوص ضرورت دارد.
با مطرح شدن ازدواج مسائل دیگری از قبیل مهریه، نفقه نیز پیش می آید. علاوه بر آن بحث وضعیت فرزندان ناشی از ازدواج و ارث بری زوجین از یکدیگر نیز از اثرات مهم ازدواج است. در ادامه به بررسی شرایط و آثار ناشی از ازدواج موقت می پردازیم.
برای ارتباط با بهترین وکیل خانواده با شماره ۰۹۱۲۶۹۰۷۴۳۳ تماس بگیرید.
شرایط و نحوه انعقاد عقد موقت
عقد موقت با توجه به ماهیت آن که مربوط به دوره موقتی است شرایط خاص خود را می طلبد. یکی از مسائل مهم در عقد موقت، مهریه است. مهریه در عقد موقت از ضروریات است و بدون آن عقد باطل است. یکی دیگر از شرایط اساسی عقد موقت تعیین مدت است. در صورتی که در عقد موقت مدت تعیین نگردد عقد باطل است. نحوه مطالبه مهریه از طریق دادگاه در ازدواج موقت با ازدواج دائم فرقی ندارد و شرایط و رویه یکسانی در این خصوص وجود دارد. همچنین زوجه موقت می تواند برای مطالبه مهریه به وکیل مهریه مراجعه نماید تا در کمترین زمان ممکن نسبت به مطالبه مهریه و توقیف اموال زوج اقدام نماید.
نفقه و اجرت المثل
در عقد موقت، نفقه به زن تعلق نمیگیرد، مگر اینکه زوجین توافق کنند یا این موضوع در ضمن عقد موقت شرط شود. این امر به این معناست که در absence از توافق، زن حق دریافت نفقه ندارد. با این حال، در مورد اجرت المثل، که به معنای اجرتی است که به کار زن تعلق میگیرد، تفاوتی بین عقد موقت و دائم وجود ندارد. اگر شرایط لازم برای اثبات اجرت المثل فراهم باشد، زن میتواند این حق را از شوهر خود مطالبه کند.
در صورتی که نفقه بهصورت شرطی تعیین شده باشد، و اجرت المثل نیز محرز باشد، نحوه مطالبه این حقوق هیچ تفاوتی با نکاح دائم ندارد. در هر دو حالت، زن میتواند با ارائه مدارک و دلایل لازم، حقوق خود را از شوهر مطالبه کند. بهطور کلی، در عقد موقت اگر شروط لازم رعایت شوند، زن همچنان میتواند از حقوق مالی خود بهرهمند شود، حتی در غیاب نفقه. این امر نیازمند آگاهی و توافقات قانونی مناسب بین طرفین است تا حقوق هر دو طرف بهدرستی محفوظ بماند.
ارث بری زوجین
در عقد موقت زن از شوهر و شوهر از زن ارث نمی برد. با توجه به اینکه قواعد راجع به ارث از قواع آمره است طرفین نمی توانند بر خلاف این شرط نمایند. در واقع توافق طرفین بر اینکه از یکدیگر ارث ببرند نافذ نمی باشد. البته طبق قواعد عمومی وصیت هر یک از زن و شوهر فارق از اینکه عقد آنها دائم باشد یا موقت، میتوانند یک سوم از اموال خود را وصیت نمایند.
فرزندان ناشی از ازدواج موقت
فرزندان ناشی از ازدواج موقت هیچ تفاوتی با فرزندان ناشی از ازدواج دائم ندارند. پدر موظف است به فرزندان ناشی از عقد موقت نفقه پرداخت نماید. همچنین این فرزندان مطابق قانون از پدر و مادر خود و از بقیه خویشاوندان نسبی طبق قانون ارث می برند.
مستمری زوج در ازدواج موقت
در بند 1 ماده 81 قانون تأمین اجتماعی بهوضوح آمده است که مستمری زوج پس از مرگ وی به زوجه دائمی تعلق میگیرد. بنابراین، زنی که به موجب عقد موقت با مرد ازدواج میکند، از مستمری همسرش محروم میشود. این موضوع نشاندهنده تفاوتهای حقوقی میان ازدواج دائم و موقت است و بهویژه در زمینه حقوق مالی و مستمریها تأثیرگذار است. در واقع، زنان با عقد موقت از دریافت مستمری همسر خود در صورت فوت او بیبهره هستند، در حالی که زوجه دائمی این حق را دارد. این قانون بهوضوح بر اهمیت و مزایای قانونی ازدواج دائم تأکید میکند و نشاندهنده نیاز به توجه بیشتر به حقوق زنان در ازدواجهای موقت است.
انحلال عقد موقت
عقد موقت نیز به طرق مختلف منحل میگردد که برخی از این روشها مشابه عقد دائم و برخی دیگر متفاوت هستند. در عقد موقت، طلاق امکانپذیر نیست. اگر مدت زمان عقد موقت هنوز به پایان نرسیده باشد، زوج میتواند مدت باقیمانده را به زوجه بذل کند.
زمانی که مدت عقد موقت به پایان برسد، این عقد بهطور خودکار منحل میشود. همچنین، فوت هر یک از زوجین نیز به معنای پایان عقد موقت است. به این ترتیب، در نکاح موقت، مرد میتواند هر زمان که بخواهد با پرداخت کل مهریه، مدت باقیمانده را بذل کرده و به عقد پایان دهد.
در واقع، در این نوع ازدواج، ابتکار عمل برای پایان دادن به عقد نکاح در دست مرد است، مشابه شرایط موجود در ازدواج دائم. این نکته به وضوح نشان میدهد که در عقد موقت، مرد دارای اختیارات بیشتری است و میتواند بهراحتی اقدام به پایان دادن به عقد کند.
الزام به بذل مدت از جانب زوجه موقت
اگر در نکاح موقت نفقه شرط شده باشد و زوج از پرداخت آن خودداری کند و الزام وی ممکن نباشد، زن میتواند با استناد به تخلف از شرط ضمن عقد، از دادگاه درخواست الزام زوج به بذل مدت باقیمانده را مطرح کند. این درخواست بر مبنای این است که عدم پرداخت نفقه بهعنوان نقض قرارداد محسوب میشود و زن حق دارد از طریق قانونی به حق خود دست یابد. بنابراین، با ارائه مستندات و دلایل لازم، زن میتواند از دادگاه بخواهد که زوج را ملزم به بذل مدت کند، که این اقدام به حفظ حقوق مالی او کمک میکند.
عده
یکی دیگر از تفاوتهای عقد موقت با عقد دائم در عده است. عده به مدت زمانی گفته میشود که پس از انحلال عقد، زوجه نمیتواند با شخص دیگری ازدواج کند.
مدت عده در عقد موقت به شرح زیر است:
- اگر زوجه هنگام طلاق باردار نباشد، عده او دو طهر است.
- اگر زوجه به دلایل سنی عادت ماهانه نداشته باشد، عده او ۴۵ روز است.
- اگر زوجه موقت در هنگام بذل مدت یا اتمام مدت حامله باشد، عده او تا زمان زایمان ادامه دارد.
- در صورتی که انحلال نکاح موقت به دلیل مرگ شوهر باشد، عده زوجه چهار ماه و ده روز است.
این تفاوتها نشاندهنده شرایط خاص و قوانین مربوط به عده در نکاح موقت است که بر حقوق و وضعیت زوجه تأثیر میگذارد.
ثبت ازدواج موقت
در ازدواج موقت ضرورتی به ثبت ازدواج وجود ندارد. لیکن در این عقد نیز تحت شرایطی باید ازدواج ثبت گردد و در صورت عدم ثبت مجازات در پی دارد. در سه حالت ثبت ازدواج موقت اجباری است:
- در صورتی که ضمن عقد منقطع شرط شده باشد.
- در صورتی که از ازدواج موقت فرزندی به وجود بیاید.
- توافق زوجین
مطالعه بیشتر:شرایط طلاق توافقی
بازتاب: نحوه طلاق از طرف زن یا مرد – مجموعه حقوقی قربانی