قبل از شروع توضیحات مربوط به معرفی دسته چک های جدید و چک صیادی، لازم است یادآوری کنیم که چکهای صادره بر اساس قوانین قدیمی همچنان طبق همان قوانین قبلی مورد رسیدگی قرار میگیرند و مشمول قوانین جدید نخواهند شد.
در سیستم وصول چکهای قدیمی، در صورتی که حساب صادرکننده به اندازه مبلغ چک موجودی نداشته باشد، دارنده چک میتواند برای وصول وجه اقدام کند.
این اقدام میتواند از طریق دادگاه و اخذ حکم قطعی برای دریافت طلب صورت گیرد یا از طریق به اجرا گذاشتن در دایره اجرایی ثبت اسناد رسمی، که به موجب آن، چک در مراحل اجرایی قرار میگیرد و از طریق توقیف اموال صادرکننده، طلب دارنده چک وصول میشود.
این روند، که بهطور گسترده در سیستم قضائی کشور شناخته شده، به دلیل مراحل قانونی و زمانبر بودن، میتواند پیچیدگیهایی را به همراه داشته باشد. لذا آشنایی با این فرآیند و استفاده صحیح از آن میتواند به دارنده چک کمک کند تا حقوق خود را از صادرکننده چک دریافت کند.
برای ارتباط با وکیل دعاوی حقوقی با شماره 09126907433 تماس بگیرید.
چک صیادی چیست؟
از تاریخ 28 شهریور ماه سال 1396، سامانه صدور یکپارچه دستهچک (صیاد) با معرفی دسته چک های جدید و چک صیادی با جلوگیری از صدور چکهای بیمحل و ارتقای نظارت بر حسابهای صادرکنندگان چک راهاندازی شد.
این سامانه به بانکها این امکان را میدهد که وضعیت حساب صادرکننده را قبل از صدور چک بررسی کنند و از صدور چکهایی که ممکن است برگشت بخورد، جلوگیری نمایند.
چکهای صیادی با رنگ بنفش در تمام بانکها صادر میشوند و هر یک دارای یک کد شناسه 16 رقمی منحصر به خود هستند.
این کد شناسه به ثبت و پیگیری هر چک در سامانه صیاد کمک میکند و به دارنده چک اطمینان میدهد که چک صادرکننده از نظر اعتبار بررسی شده است.
همچنین، عبارت «کارسازی این چک منوط به ثبت در سامانه صیاد است» بر روی تمام برگههای صیادی چاپ شده است، که به معنای الزام ثبت چک در سامانه قبل از انجام هرگونه عملیات مالی با آن است.
با راهاندازی این سامانه، فرآیند صدور و وصول امنتر شده و به کاهش چکهای بیمحل و مشکلات حقوقی مرتبط با آنها کمک کرده است.
ویژگی ها
شناسه صیاد: شناسه چک صیادی یک کد 16 رقمی است که اطلاعات دقیق صاحب حساب را در اختیار دریافتکننده چک قرار میدهد. این کد به شفافیت و اطمینان از صحت چک کمک میکند و امکان پیگیری دقیق آن را فراهم میسازد.
نقد کردن: چکهای صیادی قابلیت نقد شدن در تمامی شعب بانکی سراسر کشور را دارند.
این ویژگی به دارنده این اطمینان را میدهد که میتواند چک را در هر نقطه از کشور نقد کند، بدون اینکه نیازی به مراجعه به شعبه خاصی باشد.
سقف مبلغ: یکی از ویژگیهای چکهای صیادی این است که مانع از صدور چکهای فراتر از توان مالی افراد میشود. این امر به کنترل بیشتر بر صدور چکها و جلوگیری از مشکلات مالی ناشی از چکهای برگشتی کمک میکند.
امنیت: دارای خصوصیات ظاهری پیچیده هستند که جعل آنها را سخت میکند. همچنین، صدور چک در وجه حامل یا سفیدامضا در این سامانه ممکن نیست، که به امنیت بیشتر سیستم کمک میکند. حذف نقش شعب بانکی در صدور دستهچک نیز احتمال کلاهبرداری و سوءاستفاده از نفوذ افراد در بانکها را بهطور قابل توجهی کاهش داده است.
چگونه چک صیادی جلوی صدور چک های بی محل را خواهد گرفت؟
با استفاده از اینها، بانک مرکزی توانسته است صدور چکهای با مبالغ بالا و خارج از توان مالی افراد را محدود کند. این اقدام به منظور جلوگیری از صدور چکهای بیمحل و بهبود وضعیت مالی سیستم بانکی صورت گرفته است.
در صورتی که حساب صادرکننده چک به اندازه مبلغ آن موجودی نداشته باشد، بانک میتواند از سایر حسابهای صادرکننده در همان بانک برای تأمین مبلغ چک برداشت کند.
این ویژگی،برای بانکها و دریافتکنندگان چک مفید است، باعث میشود احتمال برگشت خوردن چک کاهش یابد و امنیت بیشتری برای معاملات مالی ایجاد شود.
برگشت زدن چک صیادی
در صورتی که حساب چک صیادی خالی باشد بانک گواهی عدم پرداخت با ثبت در سامانه و کد رهگیری را در اختیار دریافت کننده ی چک قرار خواهد داد.
با گواهی عدم پرداخت و داشتن چک برگشتی و مراجعه به سامانه الکترونیک قضایی می توان بدون حکم قطعی، تقاضای صدور اجراییه برای چک را نمود.
با صدور اجراییه و مراجعه به دادگاه اگر وصول چک به شرط خاصی محدود نشده باشد؛ صاحب حساب باید ظرف مدت 10 روز نسبت به تسویه طلب یا مصالحه با شاکی اقدام کند. در غیر اینصورت قاضی حکم توقیف اموال او را صادر خواهد کرد.
در صورت برگشت خوردن محدودیت هایی برای صادرکننده در نظر گرفته شده است.
- بانک مرکزی مانع افتتاح حساب و صدور کارت بانکی می شود.
- بانک مرکزی مانع از گردش پول به اندازه ی کسری مبلغ چک در کلیه ی بانک های کشور خواهد شد.
- جلوگیری از صدور چک های جدید توسط صادر کننده ی چک
- عدم پرداخت تسهیلات بانکی و ضمانت نامه های مالی به صادر کننده ی چک
البته لازم به ذکر است که ممنوعیت های بالا در صورت پرداخت چک و وصول آن برطرف خواهد شد.
نتیجه گیری
چکهای صیادی با هدف ایجاد شفافیت، امنیت و کاهش چکهای بیمحل در سیستم بانکی ایران معرفی شدند.
این چکها با ویژگیهایی مانند کد شناسه 16 رقمی و قابلیت نقد شدن در تمام شعب بانکی، به دریافتکنندگان اطمینان میدهند که چک قابل پرداخت است. علاوه بر این، با محدود کردن صدور چکهای فراتر از توان مالی افراد، چکهای صیادی از ایجاد مشکلات مالی برای صادرکنندگان و دریافتکنندگان جلوگیری میکنند.
ویژگیهای امنیتی پیچیده این چکها جعل آنها را دشوار میسازد و همچنین امکان صدور چکهای سفید امضا یا در وجه حامل را از بین میبرد.
از مزایای معرفی دسته چک های جدید و صیادی این است.
در صورت نبود موجودی کافی در حساب صادرکننده، بانک میتواند از حسابهای دیگر صادرکننده در همان بانک برای پوشش مبلغ برداشت کند.
این اقدام موجب افزایش اطمینان در معاملات و کاهش ریسک چکهای برگشتی میشود. در مجموع، چکهای صیادی با استفاده از فناوری و نظارت، به بهبود وضعیت مالی کشور کمک کرده و فرآیندهای مالی را امنتر و شفافتر میسازند.
مطالعه بیشتر:مقدار مهریه قانونی
