قانون جدید صدور چک با هدف افزایش اعتبار چک و کاهش صدور چکهای بلامحل تصویب شده و در حال اجراست. بر اساس این قانون، چکهای صیادی جایگزین چکهای قدیمی شدهاند و نحوه برگشت زدن چک، اخذ اجراییه و گرفتن حکم جلب نیز تغییر کرده است.
در نتیجه، دارنده چک صیادی برگشتی تنها در صورتی میتواند به صورت مؤثر اقدام قانونی انجام دهد که با شرایط حکم جلب چک صیادی، روشهای وصول چک بلامحل و مراحل اجراییه آشنا باشد.
در این مقاله به طور کامل بررسی میکنیم:
- انواع حکم جلب چک صیادی
- شرایط گرفتن حکم جلب
- روشهای وصول چک صیادی برگشتی
- نحوه اخذ اجراییه چک صیادی
- مدت زمان گرفتن حکم جلب
- مراحل بعد از صدور اجراییه
انواع حکم جلب چک صیادی
حکم جلب چک صیادی به دو نوع تقسیم میشود:
حکم جلب کیفری چک صیادی
حکم جلب کیفری زمانی صادر میشود که چک صیادی بدون موجودی صادر شده باشد و هنگام مراجعه دارنده به بانک، حساب صادرکننده وجه کافی نداشته باشد.
در این حالت دارنده میتواند شکایت کیفری صدور چک بلامحل مطرح کند. در صورت محکومیت صادرکننده، حکم جلب صادر میشود زیرا مجازات صدور چک بلامحل حبس است.
برای اینکه چک جنبه کیفری داشته باشد، شرایط زیر ضروری است:
- دریافت گواهی عدم پرداخت حداکثر ظرف ۶ ماه از صدور چک
- ثبت شکایت کیفری حداکثر ظرف ۶ ماه از گواهی عدم پرداخت
- چک نباید وعدهدار، تضمینی، سفیدامضا یا مشروط باشد
در غیر این صورت امکان پیگیری کیفری وجود نخواهد داشت.
حکم جلب حقوقی چک صیادی
در مسیر حقوقی، دارنده چک برای مطالبه وجه اقدام میکند. اگر صادرکننده بدهی را پرداخت نکند و مالی برای توقیف معرفی نشود، دادگاه میتواند به درخواست دارنده حکم جلب صادر کند.
بنابراین حکم جلب حقوقی زمانی صادر میشود که:
- اجراییه صادر شده باشد
- بدهکار در مهلت قانونی پرداخت نکرده باشد
- مالی برای توقیف وجود نداشته باشد
گرفتن حکم جلب چک صیادی چقدر زمان میبرد؟
مدت زمان گرفتن حکم جلب به نوع شکایت بستگی دارد.
در پرونده کیفری، زمان رسیدگی به فرآیند دادسرا و دادگاه وابسته است.
در پرونده حقوقی، ابتدا باید اجراییه صادر شود و مهلت قانونی ۱۰ روزه سپری گردد.
در عمل، صدور حکم جلب بدون طی کامل مراحل قانونی امکانپذیر نیست و هرگونه عجله خارج از چارچوب قانون بینتیجه خواهد بود.
روشهای وصول چک صیادی بلامحل
دارنده چک صیادی میتواند از سه مسیر قانونی برای وصول وجه اقدام کند:
وصول چک صیادی از طریق کیفری
در این روش:
- چک باید ظرف ۶ ماه برگشت زده شود
- گواهی عدم پرداخت دریافت شود
- ظرف ۶ ماه شکایت کیفری ثبت شود
عدم رعایت این مهلتها باعث از بین رفتن حق شکایت کیفری میشود.
وصول چک صیادی از طریق اجرای ثبت
دارنده میتواند با گواهی عدم پرداخت به اداره ثبت مراجعه کرده و درخواست صدور اجراییه کند. در این مسیر بدون نیاز به دادگاه، عملیات توقیف اموال آغاز میشود.
وصول چک صیادی از طریق حقوقی
در مسیر حقوقی دو راه وجود دارد:
- درخواست مستقیم صدور اجراییه
- دادخواست مطالبه وجه چک و خسارات
پس از صدور اجراییه، در صورت عدم پرداخت، توقیف اموال و در نهایت حکم جلب صادر میشود.
نحوه اخذ اجراییه چک صیادی جدید
دارنده چک میتواند با ارائه گواهی عدم پرداخت، مستقیماً از دادگاه درخواست اجراییه کند. شرط مهم صدور اجراییه این است که:
- چک در سامانه صیادی ثبت شده باشد
- انتقال آن ثبت رسمی شده باشد
- چک تضمینی یا مشروط نباشد
- دستور عدم پرداخت به دلیل سرقت یا جعل صادر نشده باشد
در صورت وجود این شرایط، دادگاه بدون رسیدگی طولانی اجراییه صادر میکند.
مراحل بعد از صدور اجراییه چک صیادی
پس از صدور اجراییه:
- صادرکننده ۱۰ روز فرصت پرداخت دارد
- یا باید توافق کند
- یا مالی معرفی کند
در صورت بیتوجهی بدهکار:
- اموال وی توقیف میشود
- اگر مالی یافت نشود، حکم جلب صادر میگردد
- بازداشت تا زمان پرداخت یا اثبات اعسار ادامه دارد
اگر بدهکار ظرف ۳۰ روز دعوای اعسار ثبت کند، تا تعیین تکلیف نهایی بازداشت نمیشود.
سوالات متداول درباره حکم جلب چک صیادی
حکم جلب چک صیادی چند نوع است؟
دو نوع کیفری و حقوقی دارد که شرایط هر کدام متفاوت است.
چه زمانی حکم جلب حقوقی صادر میشود؟
پس از صدور اجراییه، عدم پرداخت بدهی و نبود مال قابل توقیف.
شرط حکم جلب کیفری چیست؟
رعایت مهلتهای قانونی ۶ ماهه برای برگشت زدن چک و ثبت شکایت.
